Mô hình tích hợp du lịch sinh thái và nuôi trồng hải sản Vân Đồn

Xu hướng phát triển kinh tế biển xanh và bền vững đang trở thành chiến lược trọng tâm nhằm tối ưu hóa tài nguyên thiên nhiên tại các vùng biển đảo có tiềm năng lớn. Trong bối cảnh đó, huyện đảo Vân Đồn đang tiên phong triển khai phương án thí điểm phát triển mô hình du lịch sinh thái biển đảo gắn liền với hoạt động nuôi trồng thủy sản năm 2026. Đây được đánh giá là một bước đi đột phá, không chỉ làm phong phú thêm hệ thống sản phẩm dịch vụ lữ hành của địa phương mà còn tạo ra sinh kế lâu dài, nâng cao chuỗi giá trị kinh tế cho cộng đồng ngư dân. Sự kết hợp độc đáo giữa trải nghiệm thiên nhiên hoang sơ và văn hóa sản xuất trên biển hứa hẹn sẽ đưa Vân Đồn trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút mạnh mẽ dòng khách du lịch trong nước và quốc tế thời gian tới.

Khai thác kho báu tài nguyên biển đảo gắn với định hướng kinh tế xanh

Vân Đồn từ lâu đã nổi tiếng khi sở hữu hơn 600 hòn đảo lớn nhỏ nằm trải dài trên vùng biển rộng khoảng 1.620 km², tạo nên một quần thể cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ. Nơi đây còn được thiên nhiên ưu ái ban tặng hệ sinh thái đa dạng, phong phú thuộc Vườn Quốc gia Bái Tử Long, cung cấp một nền tảng lý tưởng để phát triển các loại hình du lịch khám phá và nghỉ dưỡng dã ngoại. Mặc dù ngành công nghiệp không khói đã có những bước tăng trưởng đáng kể, trở thành bệ đỡ kinh tế quan trọng cho địa phương, song các sản phẩm dịch vụ hiện tại vẫn được đánh giá là thiếu tính khác biệt và chưa khai phóng hết những lợi thế độc bản của vùng biển đảo.

Trước thực tế đó, việc gắn kết không gian sinh thái biển với các vùng nuôi trồng thủy sản được xem là giải pháp chiến lược nhằm tái cấu trúc ngành du lịch địa phương. Mô hình thí điểm này hiện đang được triển khai đồng bộ tại 16 khu vực nuôi cá biển và nhuyễn thể kết hợp du lịch trải nghiệm, tập trung chủ yếu tại các tọa độ đã hoàn thiện quy hoạch và được bàn giao quyền mặt nước ổn định. Việc chuyển đổi từ tư duy canh tác truyền thống sang tư duy tích hợp kinh tế chia sẻ giúp Vân Đồn vừa bảo vệ được môi trường vịnh, vừa mở rộng không gian trải nghiệm thực tế cho du khách. Điều này cũng giúp giải quyết bài toán quá tải cục bộ tại các bãi biển trung tâm, điều hướng dòng khách khám phá sâu vào đời sống văn hóa biển đảo bản địa.

Hệ sinh thái trải nghiệm độc đáo trên những khu nuôi biển công nghệ cao

Điểm làm nên sức hút khác biệt của mô hình kết hợp này chính là chuỗi hoạt động trải nghiệm thực tế mang tính tương tác cao dành cho khách du lịch. Khi tham gia vào các tuyến hành trình xuyên vịnh, du khách không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh thuần túy mà được trực tiếp hòa mình vào cuộc sống lao động thường nhật của ngư dân:

• Tham quan khu nuôi biển công nghệ cao: Khám phá các tổ hợp bè nuôi hàu, cá song quy mô lớn được ứng dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật tiên tiến.

• Trải nghiệm làm ngư dân thực thụ: Du khách được tự tay tham gia vào quá trình thu hoạch thủy hải sản, học cách câu cá, sơ chế nguyên liệu ngay giữa không gian biển trời lồng lộng.

• Vui chơi giải trí thể thao mặt nước: Thỏa sức tham gia các hoạt động thể thao mạo hiểm nhẹ nhàng như chèo thuyền kayak, chèo sup, hoặc tắm biển tại các vùng nước lặng đã được khoanh vùng bảo hộ an toàn tuyệt đối.

Một cấu phần quan trọng, đóng vai trò là hạt nhân của toàn bộ phương án thí điểm là kế hoạch xây dựng từ 8 đến 10 mô hình nhà bè kiểu mẫu kết hợp nuôi trồng thủy sản với phục vụ lưu trú, ẩm thực. Các nhà bè này được đầu tư nguồn vốn đồng bộ, ưu tiên ứng dụng hoàn toàn các loại vật liệu thân thiện với môi trường như phao nổi HDPE thay thế cho xốp truyền thống. Không gian nhà bè được thiết kế tối ưu, bảo đảm nghiêm ngặt các quy chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm, trang bị đầy đủ hạ tầng cứu hộ cứu nạn, mang lại không gian thưởng thức hải sản tươi sống và các sản phẩm OCOP đặc trưng của Quảng Ninh vô cùng an toàn và đẳng cấp cho thực khách.

Kỳ vọng bứt phá từ chuỗi giá trị tích hợp và mục tiêu chuyển dịch lao động

Dưới góc nhìn phân tích kinh tế, mô hình liên kết giữa ngành thủy sản và ngành du lịch tại Vân Đồn được kỳ vọng sẽ thiết lập nên một chuỗi giá trị gia tăng khép kín theo công thức “Nuôi trồng – Chế biến – Du lịch”. Phương thức vận hành thông minh này mang lại hiệu quả kép về cả mặt doanh thu thương mại lẫn bài toán an sinh xã hội cho toàn vùng biển đảo. Việc đón khách tham quan ngay tại bè giúp giảm thiểu chi phí trung gian trong khâu tiêu thụ thủy sản, nâng cao giá trị sản xuất ngành nuôi biển từ 15% đến 17% so với các phương thức bán buôn truyền thống cho thương lái.

Bên cạnh đó, dự án thí điểm trong năm 2026 đặt ra những mục tiêu cụ thể và đầy triển vọng:

• Về lượng khách và doanh thu: Phấn đấu thu hút hơn 90.000 lượt khách du lịch tham gia các tour trải nghiệm sinh thái biển, mang lại nguồn doanh thu trực tiếp ước đạt khoảng 225 tỷ đồng.

• Về chuyển dịch cơ cấu lao động: Tạo điều kiện chuyển đổi và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cho khoảng 500 đến 700 lao động từ thuần biển sang làm dịch vụ, giúp cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân nội địa.

• Về khía cạnh môi trường: Thúc đẩy xu hướng phát triển bền vững nhờ việc khuyến khích ngư dân nhân rộng việc sử dụng vật liệu HDPE, nâng cao ý thức hệ của cộng đồng và khách du lịch trong việc chung tay gìn giữ môi trường biển xanh, sạch.

Kết luận

Phương án thí điểm kết hợp du lịch sinh thái với nuôi trồng thủy sản tại Vân Đồn là một bước đi chiến lược, định hình lại chân dung của một vùng di sản biển đảo năng động và phát triển bền vững. Việc kiến tạo chuỗi trải nghiệm độc đáo dựa trên nền tảng công nghệ nuôi biển hiện đại, kết hợp với các nhà bè kiểu mẫu thân thiện môi trường chính là đòn bẩy đưa Vân Đồn trở thành hình mẫu tiêu biểu về kinh tế biển xanh. Đối với các đơn vị lữ hành và nhà đầu tư, đây là cơ hội vàng để khai thác các sản phẩm du lịch có chiều sâu, đáp ứng trọn vẹn thị hiếu trải nghiệm an toàn, sinh thái của xu hướng thị trường hiện đại, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của du lịch Quảng Ninh trên bản đồ quốc tế.